Πώς διαπράττεται μια γυναικοκτονία;

Οι απαντήσεις στην παράσταση Ο φονιάς του Δημοτικού θεάτρου Πειραιά

Κριτική της Αθηνάς Μαλαπάνη 

Η παράσταση Ο φονιάς είναι μια ηχηρή απάντηση στο πώς δημιουργείται γόνιμο έδαφος ώστε να διαπραχθεί μια γυναικοκτονία, μια δολοφονία γυναίκας ακριβώς επειδή δεν υπάκουσε στα στερεότυπα της εποχής της. 

Ο Γιάννος είναι παντρεμένος με τη Δήμητρα και έχουν δύο παιδιά, μία κόρη κι έναν γιο. Είναι άεργος και άπραγος, οξύθυμος, ευέξαπτος και μέθυσος, ωστόσο όλα αυτά δικαιολογούνται για έναν άντρα της εποχής του. Έτσι, δεν προκαλεί καμία εντύπωση η κακοποίηση που ασκεί στη σύζυγό του, η οποία μοχθεί καθημερινά για την επιβίωση της οικογένειάς τους, και τα παιδιά του. Επιπλέον, ο πρωταγωνιστής φέρει και το στίγμα του «γιου κομμουνιστή» αν και ο ίδιος προσπαθεί να το αποτινάξει υποστηρίζοντας ότι ο πατέρας του μπλέχθηκε στην αντίσταση και δεν ήταν ποτέ ιδεολογικά κομμουνιστής. Όλα αυτά τα στοιχεία συνθέτουν μια δύσκολη προσωπικότητα με πολλές αγκυλώσεις και προβλήματα συμπεριφοράς και διαχείρισης θυμού.

Η Δήμητρα προσπαθεί να αντισταθεί σε αυτές τις συνθήκες, αλλά δεν βρίσκει βοήθεια και στήριξη από πουθενά. Η πρώτη πράξη αντίστασης είναι όταν αρνείται να παντρέψει την κόρη της, αλλά αποφασίζει να την στείλει ψυχοκόρη στην Αθήνα ώστε να μπορέσει να επιβιώσει, αλλά και να σπουδάσει μουσική, καθώς έχει ένα φυσικό τάλαντο. Αυτή η προσπάθειά της στέφεται με επιτυχία, αλλά δυστυχώς το πληρώνει με σωματική και λεκτική κακοποίηση τόσο η ίδια όσο και η κόρη της. Εκεί έρχεται η παρουσία ενός τρίτου προσώπου, ενός φίλου του Γιάννου, που αποτρέπει την κακοποίηση των δύο γυναικών και ταυτόχρονα, συνάπτει ερωτική σχέση με τη σύζυγο του φίλου του. Αυτή η παράνομη σχέση θα αποτελέσει στοιχείο κοινωνικού σχολιασμού στο χωριό ωθώντας τον Γιάννο σε μια φριχτή δολοφονία της γυναίκας του.

Ο γυναικοκτόνος αθωώνεται καθώς όλοι, ακόμη και οι γυναίκες, υπακούν στα κοινωνικά στερεότυπα της εποχής και θεωρούν ότι το θύμα έφταιγε. Ωστόσο, αυτό δεν ήταν αρκετό για να ζήσει ο γυναικοκτόνος με αξιοπρέπεια το υπόλοιπο της ζωής του. Ο Γιάννος ζει με τις τύψεις του που σκότωσε τη σύζυγό του, γιατί στην πραγματικότητα, την αγαπούσε, αλλά δεν είχε εκπαιδευτεί για να γνωρίζει πώς να της το δείξει. Επιπλέον, η αυτοχειρία της κόρης του εξαιτίας της ντροπής επιτείνει τις ενοχές του. Ομοίως με τις τύψεις του ζει και ο εραστής, ο οποίος απαρνήθηκε τον έρωτά του για τη Δήμητρα κατηγορώντας την κιόλας ότι αυτή έφταιγε που παραμέλησε την οικογένειά της.

Η πλοκή της ιστορίας συνδέεται με έναν λαϊκό μύθο που αφηγείται η πρωταγωνίστρια τόσο στην αρχή όσο και στο τέλος της παράστασης, ο μύθος της Κουράνως, μιας γυναίκας με πολύ μακριά μαλλιά που τα χρησιμοποιεί για να διευκολύνει τον πατέρα της και τα αδέρφια της να ανεβοκατεβαίνουν στο πύργο τους. Στο τέλος, η Κουράνω ερωτεύεται και φεύγει με τον αγαπημένο της. Ωστόσο, μεταμορφώνει τα μαλλιά της σε βάτα, τα κόβει και αφήνει να εμπλακούν σε αυτά ο πατέρας και τα αδέρφια της τιμωρώντας τους για τη στέρηση της ελευθερίας της τόσο χρόνια. Αυτό ακριβώς το μήνυμα θέλει να περάσει και η παράσταση, όταν οι γυναίκες αφυπνιστούν και αρχίσουν να παλεύουν για να διαλύσουν τα στερεότυπα και να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους, όλοι όσοι υποστήριζαν την πατριαρχία δεν θα βρουν σωτηρία, θα μείνουν αβοήθητοι και θα καταστραφούν.

Μια παράσταση με πολλά κοινωνικά μηνύματα για τις ανθρώπινες σχέσεις, για την έλλειψη καλλιέργειας της συναισθηματικής νοημοσύνης των αντρών, για τους ποικίλους κοινωνικούς εξαναγκασμούς των γυναικών που ανέχονταν ή μπορεί να ανέχονται ακόμη. Οι ερμηνείες των ηθοποιών ήταν εξαιρετικά δυνατές παρά τη δύσκολη γλώσσα (επαρχιώτικος ιδιωματισμός) και τα λιτά πλην εντυπωσιακά σκηνικά. Πραγματικά την συνιστώ ανεπιφύλακτα!