Είναι τα τριάντα η πραγματική ενηλικίωση (;)

Κριτική της Αθηνάς Μαλαπάνη, Φιλολόγου – Συγγραφέα

            Σύμφωνα με ψυχολογικές και ψυχιατρικές έρευνες, η ενηλικίωση του ανθρώπινου εγκεφάλου έρχεται στην ηλικία των 26 ετών και μετά στις γυναίκες και στην ηλικία των 28 ετών και μετά για τους άντρες. Οπότε, πλήρως ενήλικοι είμαστε -στην πραγματικότητα- στα τριάντα μας χρόνια. Κι αυτό αποτελεί μία βασική αιτία που οδηγεί πολλούς νέους ανθρώπους, ειδικά τη σημερινή εποχή, στο άγχος, την ανασφάλεια, την αβεβαιότητα, την αυτο-αμφισβήτηση. Αυτός είναι και ο θεματικός άξονας του μυθιστορήματος του δικηγόρου Μιχάλη Νταγγίνη, Πατημένα τριάντα που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα.

            Μία ομάδα πέντε ανθρώπων στα τριάντα τους χρόνια βιώνουν την πραγματική τους ενηλικίωση από διαφορετική σκοπιά λόγω των επίσης διαφορετικών κοινωνικοπολιτικών και οικονομικών συνθηκών που αντιμετωπίζουν. Η σύγχρονη ελληνική ιστορία -οικονομική κρίση, πανδημία του κορονοϊού και αναγκαστικοί εγκλεισμοί, εργασιακή εκμετάλλευση και κατάφωρες παραβιάσεις εργασιακών δικαιωμάτων- αντικατοπτρίζεται μέσα από τον διαφορετικό τρόπο ζωής που επιλέγει κάθε ένας από αυτούς τους λογοτεχνικούς ήρωες.

Εκτός από τις ταραγμένες κοινωνικοπολιτικές συνθήκες και την κρίση αξιών που δυσκολεύουν την ενηλικίωσή τους και τη διαμόρφωση της μετέπειτα ζωής τους, οι προσωπικές αμφισβητήσεις, αναζητήσεις και επιλογές αποτελούν ένα ακόμα εμπόδιο. Παράδοξες σεξουαλικές απολαύσεις, παιδικά τραύματα, αναπόφευκτη ζήλια για την ανισότητα ευκαιριών, τοξικές σχέσεις, λυκοφιλίες, παιδικά τραύματα δυσχεραίνουν το χτίσιμο της πορείας της ζωής τους. Μέσα από όλες αυτές τις διόδους, οι λογοτεχνικοί ήρωες ψυχογραφούνται με γλαφυρότητα και μαεστρία από τον συγγραφέα.  

Ø  Άνδρες λογοτεχνικοί ήρωες

            Ο Νικήτας είναι ένας από τους βασικούς πρωταγωνιστές του μυθιστορήματος. Στην προσπάθειά του να ανελιχθεί και να αυτονομηθεί, θα εμπλακεί στα δύσκολα μονοπάτια των νυχτερινών επιχειρήσεων, με απόρροια να διαβρωθεί σωματικά, ψυχολογικά, ηθικά, αλλά ακόμα και να κινδυνεύσει. Θα τα καταφέρει άραγε να γλιτώσει από αυτό το δαιδαλώδες μονοπάτι συνεχών κινδύνων και εμποδίων;

            Ο δεύτερος άντρας – λογοτεχνικός ήρωας είναι ο Θέμης. Η λογοτεχνική περσόνα του Θέμη αντικατοπτρίζει έναν τύπο ανθρώπου που απαντούν τη σημερινή εποχή. Πρόκειται για έναν ευαίσθητο άνθρωπο, όπως κάποιοι του καιρού μας, που δυσκολεύεται να διεκδικήσει τα δικαιώματά του και να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Αυτή η νοοτροπία όμως, τον ωθεί σε μια στασιμότητα -επαγγελματική και οικονομική- παρά τις εξαιρετικές δυνατότητές του και την αδιαμφισβήτητη εργατικότητά του. Πώς θα καταφέρει όμως να βρει την ισορροπία στη ζωή του, αλλά και την πραγματική αγάπη;  

Ø  Γυναίκες λογοτεχνικές ηρωίδες

            Η Ιλένια είναι επίσης μια ευαίσθητη κοπέλα που δυσκολεύεται να επιβληθεί και να εκδηλώσει τα συναισθήματά της. Αναζητά την αγάπη, καθώς τα υλικά αγαθά βρίσκονταν σε αφθονία στη ζωή της. Η ανταγωνιστική σχέση με τη μητέρα της είχε επιδράσει αναπόφευκτα στον ψυχισμό της και δυσκόλευε τη σχέση με τον εαυτό της και με τους άλλους. Το πλεονέκτημα της Ιλένιας στη δική της προσπάθεια ενηλικίωσης είναι οι υγιείς επιλογές, με αποτέλεσμα να έχει περισσότερες πιθανότητες να οδηγηθεί στην επώδυνη ενηλικίωση με έναν καλύτερο και πιο ήπιο τρόπο.

            Η Δάφνη -η τρίτη λογοτεχνική περσόνα του μυθιστορήματος- αντικατοπτρίζει έναν τύπο ατόμου που απαντά σε μεγάλο βαθμό τη σημερινή εποχή. Πρόκειται για μια γυναίκα εργασιομανή που θυσιάζει τα πάντα με απώτερο σκοπό την καριέρα της, καθώς μέσα από αυτήν την επώδυνη διαδικασία προσπαθεί να καλύψει τα εφηβικά της τραύματα. Ως μάχιμη δικηγόρος, ασχολείται με τις αγοραπωλησίες ακινήτων διευκολύνοντας τους επιχειρηματίες να βγάζουν λεφτά, καθώς αυτό αποτελεί έναν αδιασάλευτο νόμο της οικονομίας και της ανθρωπότητας. Η Δάφνη επιλέγει μια συμβατή ζωή που φαίνεται -χωρίς να είναι- υγιής. Έτσι, το ξέσπασμά της είναι κάποιες παράδοξες και σκοτεινές προσωπικές απολαύσεις, με τις οποίες προσπαθεί να καλύψει και τα δικά της εσωτερικά κενά.

            Η Αλκμήνη αντικατοπτρίζει επίσης έναν χαρακτηριστικό τύπο περσόνας που απαντά τη σημερινή εποχή. Μια κοπέλα με έντονες κοινωνικοπολιτικές ανησυχίες, αλλά και παιδικά τραύματα αναζητά τη θέση της μέσα στον σημερινό πολυτάραχο κόσμο. Θα τα καταφέρει άραγε παρά τις επαναλαμβανόμενες αποτυχίες της και την άρνησή της να συμβιβαστεί με τις υπάρχουσες συνθήκες; Θα βρει τη διέξοδο στις δικές της αναζητήσεις; Και κυρίως, θα καταφέρει να μείνει πιστή στα ιδανικά της ή θα τα προδώσει;

            Η πλοκή του αστυνομικού αυτού μυθιστορήματος με έντονες κοινωνικές προεκτάσεις είναι γρήγορη και περιπετειώδης θέτοντας προβληματισμούς και ερωτήματα στον αναγνώστη/ στην αναγνώστρια, ένα από τα βασικά κίνητρα που πρέπει να δίνει η λογοτεχνία στο κοινό της. Ο συγγραφέας επιλέγει ως επί το πλείστον την τριτοπρόσωπη αφήγηση, δηλαδή παρουσιάζει τη ζωή των ηρώων του, τις ιδιαιτερότητές τους και την απαιτητική καθημερινότητά τους από απόσταση, σε γ’ ενικό πρόσωπο, σαν να είναι ένας παντογνώστης εξωτερικός παρατηρητής. Έτσι, ο αφηγητής ψυχογραφεί τους ήρωές του, τους ψυχαναλύει και ίσως ψυχαναλύεται μαζί τους. Επιπλέον, σε πολλά σημεία του βιβλίου απαντά και η περιγραφή τοπίων, η οποία έχει ζωτικό ρόλο, χωρίς να κουράζει τον αναγνώστη/ την αναγνώστρια, αλλά και ο διάλογος μεταξύ των ηρώων (πρωταγωνιστών και δευτεραγωνιστών), μία αφηγηματική τεχνική που προσδίδει αμεσότητα και παραστατικότητα στον λόγο και τον ρυθμό του κειμένου.

            Μία τεχνική που ξεχώρισα σε αυτό το μυθιστόρημα είναι οι προλήψεις. Ο αφηγητής επιλέγει σε κάποια σημεία της πλοκής του μυθιστορήματος να προβλέψει κάποια πράγματα για το μέλλον των ηρώων, χωρίς να θέλει να αφήσει κενά στην αφήγηση ή στο μυαλό του αναγνώστη.  

            Θεωρώ ότι κάθε ήρωας φτάνει με τον δικό του τρόπο στην πραγματική ενηλικίωση, την κάθαρση. Το πώς το πετυχαίνει ο καθένας παρά τη διαφορετικότητά του, θα το μάθετε εάν επιλέξετε να διαβάσετε αυτό το εκπληκτικό και καλογραμμένο βιβλίο! Μην το χάσετε!