Μέσα από μια ρωγμή μπαίνει πάντα το φως (Λέοναρντ Κοέν)

Κριτική της Αθηνάς Μαλαπάνη, Φιλολόγου

Η Ρωγμή αποτελεί μια νέα ποιητική συλλογή με πολλαπλά μηνύματα του πολυγραφότατου Στέργιου Φωτόπουλου και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μετρονόμος. Πρόκειται για μια ώριμη ποιητική γραφή που διαφοροποιείται από τα προηγούμενα βιβλία του ποιητή, καθώς μεταφέρει κοινωνικοπολιτικά, αλλά και συναισθηματικά μηνύματα και ερεθίσματα στον εκάστοτε αναγνώστη μέσα από μια πυκνή και μεστή γλώσσα και ώριμη ποιητική γραφή.

Η ποιητική συλλογή ξεκινά με ποιήματα πολιτικού και κοινωνικού χαρακτήρα. Η Δικτατορία της Μετριότητας αποδεικνύει ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι αποδέχονται και έχουν πρότυπα μόνο μετριότητες που τους οδηγούν επίσης στην παρακμή και την τελμάτωση. Η πολιτική διαφθορά και ανηθικότητα προβάλλεται μέσα από το δεύτερο ποίημα της συλλογής με τον ομώνυμο τίτλο. Κοινωνικοπολιτικό μήνυμα απαντά και στο τρίτο ποίημα της συλλογής, Διάττοντες αστέρες, προβάλλοντας όλους αυτούς που επιδιώκουν να πετύχουν προσωπικούς στόχους εκμεταλλευόμενοι το κοινό συμφέρον και όφελος.

Ωστόσο, το μεστό και περιεκτικό ποίημα Μετεκλογικό αποδεικνύει ότι οι εσφαλμένες επιλογές των πολιτών δεν πρέπει να επαναλαμβάνονται, διαφορετικά οδηγούμαστε στον Αυτεγκλωβισμό μας, όπως αναφέρεται στο ομώνυμο ποίημα, του οποίου το περιεχόμενο δεν είναι αμιγώς πολιτικό. Τα κοινωνικοπολιτικά μηνύματα συνεχίζονται και στο ποίημα Κατακερματισμός όπου προβάλλεται η παθητικότητα και η αδιαφορία του σύγχρονου ανθρώπου και το συνεχές του βύθισμα στην επιλεγμένη ανελευθερία του. Παρόμοιο μήνυμα απαντά και στο ποίημα Εθισμός στην ανελευθερία. Το τέλμα του σύγχρονου ανθρώπου προβάλλεται και στο ποίημα Φαύλος Κύκλος όπου η άρνηση του ονείρου συντελεί στην κακοποίηση της ψυχής μας. Όμοιο περίπου μήνυμα περνά και μέσα από το ποίημα «Αν», καθώς οι αμφιβολίες και οι φόβοι κατακερματίζουν τον ψυχισμό του ανθρώπου. Ομοίως για την αμφιβολία που γίνεται απόγνωση μιλά και το ποίημα Λίγο ακόμα. Έτσι, το ποίημα Ταξινόμηση έρχεται σαν αντίδραση σε αυτήν την ψυχοκοινωνική τελμάτωση του σημερινού ανθρώπου, όπως και το ποίημα Αποσιωπητικά, αυτά τα μικρά κι ανέκφραστα σημεία στίξης.

Εξαιρετικά δυνατό κοινωνικοπολιτικό μήνυμα εγκολπώνεται και στο ποίημα Γαζέλα της θαλάσσης, το οποίο είναι αφιερωμένο στην Ahoo Daryaei, μια 22χρονη Ιρανή φοιτήτρια που έγινε παγκόσμιο σύμβολο αντίστασης κατά του θεοκρατικού καθεστώτος του Ιράν, αφού έβγαλε τα ρούχα της σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την υποχρεωτική μαντίλα (χιτζάμπ) στο Πανεπιστήμιο Azad της Τεχεράνης τον Νοέμβριο του 2024. Η απεύθυνση σε β’  ενικό στην Ahoo Daryaei, αγκάλιασες αγέρωχα/ τις θάλασσες του κόσμου, μαρτυρά την απόλυτη ελευθερία που κατάφερε να κατακτήσει αφήνοντας πίσω της βαριά παρακαταθήκη. Η κοινωνικοπολιτική δυναμική απαντά και στο ποίημα Προδομένη άνοιξη, το οποίο είναι εμπνευσμένο από την πυρκαγιά στην Ικαρία στις 9 Αυγούστου 2024. Το ποίημα θεμελιώνεται στην άμεση απεύθυνση σε β’ ενικό σε μια απρόσωπη και ιδιαίτερη μορφή που δεν ταυτοποιείται, αλλά αναζητά την επαφή με το περιβάλλον και τους ανθρώπους. Αξιοσημείωτη η αναφορά στην ιαπωνική τεχνική kintsugi κατά την οποία ένα σπασμένο σκεύος ανασυγκροτείται και φτιάχνεται από την αρχή. Οι ρωγμές μένουν, αλλά είναι αυτές που δείχνουν την ιστορία του, ένα βαθύ κοινωνικό και ψυχολογικό μήνυμα από τον ποιητή.

Ποιήματα πιο προσωπικού και συναισθηματικού χαρακτήρα είναι η Ζήση, οι Ψυχές καράβια, το δίστιχο Δίπλα σου, το μεστό ποίημα Αδιέξοδο, η Ανυποψία, Μεταξύ έλξης και άπωσης, Άτιτλο και μερικά άλλα όπου το ποιητικό υποκείμενο αναρωτιέται για την αξία του έρωτα και την πολυπλοκότητα των σχέσεων. Τέλος, το σημαντικότερο ποίημα προσωπικού χαρακτήρα είναι η Ρωγμή, το οποίο συνοψίζει όλα τα μηνύματα της συλλογής ή και τους προβληματισμούς του ίδιου του ποιητικού υποκείμενου. Η ρωγμή δεν κάνει το λογοτεχνικό πρόσωπο τρωτό, το αντίθετο, το οδηγεί από το έρεβος στη συναισθηματική ασφάλεια και προφανώς, στην αγάπη. Εδώ δεν υπάρχει συναίσθημα/ εδώ προστατεύεσαι.

Μια ποιητική συλλογή που θα μας προσφέρει ερεθίσματα για προβληματισμό, αλλά στο τέλος, επέρχεται η κάθαρση και η συναισθηματική ασφάλεια.